Verschijnt binnenkort: CD Javier Perianes, werken van Manuel de Falla (1876 - 1946)

Goed nieuws voor degenen die net zoals ik genoten hebben van de laatste CD van Javier Perianes (met werken van Blasco de Nebra): binnenkort brengt Harmonia Mundi een nieuwe CD uit van Javier Perianes. Ditmaal met werken van de Spaanse componist Manuel de Falla (1876 - 1946).

Op de CD staan de volgende werken:

• Cuatro piezas españolas;
• Fantasía bætica;
• Homenaje "Le Tombeau de Claude Debussy";
• Pour le tombeau de Paul Lukas;
• Noches en los jardines de España (live opname).

Het laatste genoemde werk (Noches en los jardines de España) is geschreven voor piano en orkest. Dit werk behoort tot één van de bekenste werken van Manuel de Falla. Het orkest dat met Perianes samenspeelt is BBC Symphony Orchestra onder leiding van Josep Pons.

Tijdens zijn verblijf in Parijs (1907 - 1914) liet Manuel de Falla zich inspireren door Maurice Ravel, Claude Debussy en Paul Dukas. In die periode schreef hij echter weinig werken. Na zijn terugkeer naar Madrid schreef hij een aantal van zijn bekendste werken, zoals Noches en los jardines de España (het werk dat Perianes heeft opgenomen op CD die binnenkort uitkomt).

Meer informatie over deze CD en over Harmonia Mundi:

• Facebookpagina Harmonia Mundi
• Twitteraccount Harmonia Mundi
• Interactieve website Harmonia Mundi
• Webshop Benelux Harmonia Mundi (hier is de CD van Perianes te koop)

Op 2 oktober 2011 zal Javier Peraines te gast zijn in het televisieprogramma Vrije Geluiden (om 10.30 uur op Nederland 1).

Binnenkort volgt op deze blog een recensie van de nieuwe CD.

Andreas Sieling, Dom, Keulen

Op dinsdag 9 augustus 2011 ben ik bij het concert van Andreas Sieling in de Dom van Keulen geweest. Sieling is Domorganist in Berlijn (Sauer-orgel). Dit was de eerste keer dat ik Sieling hoorde. Een interessant programma:

Charles Tournemire: Te Deum

Johann Sebastian Bach: Schmücke dich, o liebe Seele, BWV 654
Johann Sebastian Bach: Von gott wil ich nich lassen, BWV 658

Charles Tournemire; Ave maris Stella
Charles Tournemire; Fantaisie-Improvisation

Louis Vierne: Berceuse, op. 31, 19

Cesar Franck: III. Choral a-moll

Pierre Cocherau: Berceuse à la Mémoire de Louis Vierne

Charles Tournemire: Victimae paschali


Opmerkelijk in de programmering zijn de twee werken van Bach tussen de werken Tournemire. Een keuze die ik niet kan verklaren. Hoe dan ook: de Bach-werken werden mooi gespeeld en was vooral in het Schmücke dich, o liebe Seele heel duidelijk hoorbaar hoe de beide Domorgels gebruikt worden (het ene orgel voor de begeleiding, de ander voor de Cantus Firmus. Het riep bij mij het beeld van een een zangeres die op orgel begeleidt wordt.

Hoogtepunt van de avond was de uitvoering van het werk van Cocherau! Het Berceuse-thema van Vierne is door Cocherau op een zeer kunstige wijze in nieuwe Berceuse gevlochten. Het werk werd door Sieling muzikaal, met spanning en mooie verstilde momenten uitgevoerd.

Toon Hagen, St. Stevenskerk, Nijmegen, Orgelmis

Na vrijdag 29 juli (Ignace Michiels, Brugge) heb ik vier concerten bezocht. Mijn eerste concertbezoek na Michiels in Brugge was het Bachconcert op dinsdag 2 augustus 2011 door Toon Hagen in de St. Stevenskerk te Nijmegen. Op het programma stond het 'Dritter Teil der Clavier Übung’, ook wel bekend als de Orgelmis. Hagen voerde - uiteraard (vanwege de tijdsduur van een concert) - niet het gehele 'Dritter Teil' uit. Hij speelde de grote koralen en uiteraard het Preludium in Es aan het begin en de Fuga in Es als slot.

Hagen speelde fantastisch! De registraties waren met zorg uitgekozen, tussen de koralen zat niet teveel tijd. Hetzelfde concert speelde Hagen in Zwolle. Daar zal het concert nóg fantastischer zijn geweest. De ruimte in de Stevenskerk heeft naar mijn smaak teveel akoestiek. De klank blijft te lang in de ruimte en gaat rondzingen. Dat is vermoeiend luisteren.

Een topprestatie van Hagen in Nijmegen!

Concert Ignace Michiels, Sint-Salvatorskathedraal, Brugge

Afgelopen vrijdagavond heb ik het concert van Ignace Michiels in de Sint-Salvatorskathedraal in Brugge bezocht. Bij binnenkomst keek ik wel even vreemd op. De kerk is wegens restauratie grotendeels niet toegankelijk en het Klais-orgel is niet bespeelbaar. Het gaat om een grootscheepse restauratie. Volgens iemand die ik na het concert sprak zal het Klais-orgel de komende 5 - 10 jaar niet klinken. Tot die tijd doet het tijdelijke orgel van Andriessen-Skrabl dienst. Dit orgel is aangeschaft door het West-Vlaamse provinciebestuur (voor een bedrag van € 250.000).

Omdat ik voor de combinatie Ignace Michiels - Klais-orgel was gekomen, was ik uiteraard licht teleurgesteld. Maar die teleurstelling verdween. Het concert van Michiels was fantastisch en Andriessen-Skrabl orgel klonk, zeker voor een tijdelijk orgel, niet verkeerd. Ik denk dat veel kerken dit orgel graag permanent zouden willen hebben. Natuurlijk kun je van alles opmerken over dit orgel. Bijvoorbeeld dat de klank klinkt op de één of andere manier te bescheiden klinkt. En: ik heb mooie klanken gehoord, maar ook wat dunne klanken die mij niet konden bekoren (in bijvoorbeeld Weinen, Klagen, Zorgen, Zagen van Liszt).

Overigens is de organist in de huidige situatie zichtbaar voor het publiek en is hij slechts een enkele meters verwijderd van de voorste rijen. Voor de gemiddelde orgelconcertbezoeker is het een absolute meerwaarde wanneer men de organist aan het werk kan zien!

Het programma:

Prelude en Fuga in e, BWV 548, Johann Sebastian Bach

Scherzo , opus 49 n°2, Marco Enrico Bossi

Sonate III, opus 65 n°3, Felix Mendelssohn-Bartholdy
Con moto maestoso – Andante tranquillo

Toccata in f klein, William Ralph-Driffil

Variaties op ’ Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen’, Franz Liszt

Trois Pièces, opus 29, Gabriel Pierné
- Prélude
- Cantilène
- Scherzando

Feux Follets, Louis Vierne

Toccata uit Suite, opus 5, Maurice Duruflé


Toegift: Cantilène religieuse, Théodore Dubois

Wat opvalt is dat Michiels een enorm repertoire beheerst. Zijn techniek is fabuleus! Ik vind het altijd weer een enorme beleving om iemand te horen spelen die technisch zó goed is en daardoor de muziek volledig in controle heeft. De technische kwaliteiten van Michiels bleken bijvoorbeeld in het bijzonder bij de Toccata uit Suite, opus 5, Maurice Duruflé. Michiels koos een hoog tempo en hield dit tempo vol. Hij staat duidelijk boven de materie. Chapeau!

Concert Domitila Ballesteros, Grote Kerk Breda

Afgelopen vrijdagavond bezocht ik het concert van de Braziliaanse organiste Domitila Ballesteros in de Grote Kerk in Breda. Op de vrijdag zelf heb ik besloten om dit concert te bezoeken naar aanleiding van een Facebook-bericht van het account 'Orgel Breda' (dergelijke promotie werkt dus!).


Ballesteros studeerde onder andere bij Matteo Imbruno, Peter Planyavsky en Michael Radulescu. Ze staat te boek als een internationale concertorganiste. Verder is ze President van het Institute of Culture and Organistic Art. Ook heeft ze een boek gepubliceerd "Jeanne Demessieux's Six Études and the Piano Technique". Indrukwekkend CV!

In Breda stonden Sonate IV van Guilmant, een werk van Scheidemann, 2 werken van Vincenzo Petrali en 3 werken van Bach op het programma. De Stichting Orgelconcerten Breda heeft ervoor gekozen om de 8 Sonates van Guilmant in 8 concerten aan bod te laten komen.

Wat opviel aan het spel van Ballesteros is dat ze het orgel niet altijd onder controle had. Dit was met name in Sonate IV van Guilmant hoorbaar. Nu vind ik niet dat je als luisteraar foutjes moet gaan tellen, maar in dit geval ervoer ik de frequentie waarmee foutjes hoorbaar waren storend. Ballesteros begon de Sonate van Guilmant voortvarend. De eerste twee delen waren overtuigend. De laatste twee delen van de Sonate helaas niet. Het was te gewoon en te braaf. Al met al vroeg ik mij achteraf af of deze muziek Ballesteros wel ligt? Of zijn het te weinig studie-uren geweest? Of was het gewoon de spanning die parten speelde?

De rest van het programma was gelukkig een stuk beter. Na een goed uitgevoerd werk van Scheidemann werd het brede publiek vermaakt met een swingend werkje van de Italiaanse componist Petrali (dat later ook nog als toegift werd gespeeld). De Toccata en Fuga BWV 565 van Bach vond ik persoonlijk het mooist uitgevoerde werk van de avond. Sprankelend en met lef gespeeld. Mooie registraties.

Complimenten aan de Stichting Orgelconcerten Breda om de in Nederland niet bekende organiste Ballesteros uit te nodigen. Gemeten naar het aantal concertbezoekers en het enthousiasme bij de luisteraars was dit concert een succes. En daarmee hebben zowel Ballesteros als de Stichting zich uitstekend van hun taken gekweten. Maar heeft Ballesteros de verwachtingen waargemaakt die je als luisteraar krijgt als je haar CV leest? Dan is mijn antwoord ontkennend: tijdens dit concert helaas niet. Het was goed, maar het was zeker geen topconcert.

P.S. Qua marketing is de Stichting Orgelconcerten Breda onderscheidend. Een serie orgelconcerten door bekende en onbekendere internationale organisten, een uitgebreid programmaboekje voor de hele serie, een gratis invitatie voor een volgende concert in de serie, een enquête na afloop van het concert en een gastvrij ontvangst zijn hier kenmerken van. Klasse!

Hollands trots: César Franck

De man die gemarkeerd kan worden als één van de meest markante musici in het Franse muziekleven van zijn tijd, de organist van de St. Clothilde, maar vooral ook de componist van onder andere Trois Chorales en de Six Pieces. César Franck.

Natuurlijk zouden we Franck veel tekort doen om hem alleen als orgelcomponist te zien. Behalve orgelmuziek schreef hij opera, orkestwerken, pianowerken en vocale werken. Een veelzijdige componist.

Franck is wat mij betreft één van de grootste (zo niet dé grootste) Franse romantische orgelcomponist. De kwaliteit van zijn werken is overweldigend. Had hij maar zoveel geschreven als Bach. Wat voor pareltjes zouden we dan nog meer hebben gehad?

De kwaliteit van zijn muziek blijkt wel uit de vele interpretatiemogelijkheden. Het interpreteren van Francks’ werken is voer voor discussie. Zijn muziek klinkt op meerdere manieren goed, net zoals Bach’s muziek. Neem bijvoorbeeld het rubato. Op welke plekken pas je dit toe in de muziek van Franck en in welke mate? Maar ook het tempo. Was het niet Joris Verdin die er jaren geleden al voor pleitte om Franck z’n muziek in een aanzienlijk hoger tempo te spelen? En niet te vergeten: de CD-box van Jean Guillou. Je kunt het mooi vinden of niet, maar feit is dat Francks’ muziek deze uitzonderlijke interpretatie verdraagt.

Frankrijk, Parijs, St. Clothilde, Franck. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar hoe Frans is Franck eigenlijk? Franck is geboren op 10 december 1822 in Luik. Luik was in die tijd onderdeel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Tot 1830 vormden Nederland en België één staat. Dus strikt genomen is Franck acht jaar Nederlander geweest. Dus de man van die schitterende Pierre en die ongekende Grande Piece Symphonique is van geboorte landgenoot geweest? Ja. Hij was net zo Nederlands als de Koning van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, Willem I.

En met deze conclusie krijgen Franck’s werken toch een Nederlands tintje. Hij was één van ons. Hollands trots.

Petra Veenswijk in RK Bavo in Haarlem

Gisteren (zaterdag 11 juni 2011) gaf Petra Veenswijk een concert op het Adema-orgel in de RK Bavo / Kathedrale Basiliek Sint Bavo.

Op het programma stond:

• Fantasie und Fuge über das Thema B-A-C-H, Liszt
• Gebet, Liszt
• Sonate 6, Guilmant
• Trois Danses, Alain

Voorafgaand aan het concert werd het publiek welkom geheten door de gastheer. Na een woord van welkom en huishoudelijke mededelingen gaf hij een toelichting op de beide werken van Liszt. Op de werken van Guilmant en Alain gaf hij voorafgaand aan het spelen van deze stukken een toelichting. Slim! Als er gekozen wordt voor een mondelinge toelichting, vertel dan niet alles aan het begin van het concert. Men zal de woorden dan te snel weer vergeten. Bovendien zal door de gemiddelde concertbezoeker de afwisseling tussen muziek en het gesproken woord als prettig worden ervaren.

Veenswijk begon met 'BACH' van Liszt. Een bekend werk en zeker geen gemakkelijke opening voor een concert. Het werk heeft zoveel in zich en leent zich, onder andere door de improvisatorische gedeelten, voor veel interpretaties. Veenswijk interpreteerde het werk met veel vrijheid en liep daarbij geen platgetreden paden. Een spannende interpretatie. Een bekend werk wordt ineens wat onbekender doordat er andere accenten worden gelegd. Ik ben enthousiast over de uitvoering van gisteren!

Aansluitend speelde Veenswijk 'Gebet' van Liszt. Een ingetogen werk gespeeld met strijkers. Geen vloeiend, makkelijk uitgesproken gebed. In tegendeel: hier bad iemand een gebed waarbij soms de adem stokte en dan werd het gebed weer vervolgd. Een gebed in eerbied en eenvoud.

Bij de eerste maten van de 6e Sonate van Guilmant is direct het 'Guilmant-geluid' hoorbaar. Harmonie, ritme en melodielijn maken direct duidelijk dat dit werk door Guilmant geschreven is. Zo'n werk is natuurlijk zeer geschikt voor het Haarlemse orgel. Met mooie Franse klanken werd dit werk vertellend uitgevoerd door Veenswijk.

Tot slot de Trois Danses van Alain. Wat een enorm groot talent was Jehan Alain! En wat een fantastische techniek heeft Veenswijk. Trois Danses is technisch een zeer lastig werk. Veenswijk speelde het echter met een gemak (in de positieve zin van het woord) die haar uitstekende techniek verraad. Zelf was ik met name voor dit werk op dit orgel door deze organiste naar Haarlem gekomen. Alleen dit werk was de moeite van het concertbezoek al waard!